Joan Belmer
Mijn kijk op afscheid nemen begon eigenlijk bij mijn oma. Ze was een warme, kleurrijke vrouw, zong als sopraan en had een bijzondere uitstraling. Toen zij overleed, organiseerden haar kinderen een mooie en liefdevolle katholieke uitvaart. Dat paste bij haar, want ze was gelovig.
En toch miste ik iets.
Ik miste tijdens het afscheid een deel van de oma die ík had gekend. Haar kleur, haar muziek, haar warmte en de verhalen die bij haar hoorden. Niet omdat haar uitvaart niet goed was, maar omdat ik me toen realiseerde dat iedereen iemand op een andere manier kent. Voor haar kinderen was zij hun moeder, voor mij mijn oma. We hielden van dezelfde persoon, maar droegen andere herinneringen met ons mee.
Dat inzicht is altijd bij me gebleven. En het bepaalt nog steeds hoe ik families begeleid.
Je hoeft nog niet te weten hoe het afscheid eruit moet zien
Als ik bij jullie binnenkom, verwacht ik niet dat er al een plan ligt. Misschien weten jullie precies wat iemand wilde. Misschien hebben jullie werkelijk geen idee waar je moet beginnen. Allebei is goed.
Ik wil eerst weten over wie we het hebben.
Wie was iemand? Waar werd om gelachen? Waar kon iemand enorm van genieten? Welke gewoontes waren zó herkenbaar dat iedereen er meteen een beeld bij heeft? En welke verhalen mogen absoluut niet verloren gaan?
Daar hoef je geen mooie antwoorden op te geven. We praten gewoon. En tussen het verdriet door mag er ook gelachen worden. Juist uit die gewone verhalen ontstaan vaak de ideeën waardoor een afscheid uiteindelijk herkenbaar voelt.
Je mag met ieder idee bij me aankloppen
Misschien willen jullie gewoon een afscheid in een aula. Prima. Maar misschien voelt dat juist helemaal niet passend.
Een tuin, het strand, een bos of een plek waar iemand heel graag kwam kan soms veel meer betekenen. Klein en ingetogen kan kloppen. Groot, kleurrijk en uitbundig ook.
Dus als je tijdens ons gesprek denkt: “Ik weet niet of dit kan, maar…”, zeg het vooral.
Ik vertel liever wat er wél mogelijk is dan dat ik begin met beperkingen. Natuurlijk zijn er praktische grenzen, maar daarbinnen blijkt vaak veel meer te kunnen dan mensen vooraf denken.
En bijzonder hoeft niet spectaculair te zijn. Misschien is het één lied. Iets wat iemand altijd zei. Zijn lievelingseten. Een voorwerp waar een heel verhaal aan vastzit. Iets waarvan alleen jullie begrijpen waarom het erbij moet zijn.
Als jullie na afloop maar kunnen zeggen: ja, dit was echt hem. Of echt haar.
Als je hoofd ergens anders naar staat, houd ik het overzicht
Naast alle verhalen moet er natuurlijk ook gewoon ontzettend veel geregeld worden. En juist op een moment waarop je daar misschien helemaal geen ruimte voor in je hoofd hebt.
Daar ben ik voor.
Ik houd in de gaten wat er moet gebeuren, vertel wat nu nodig is en wat nog kan wachten en zorg dat gemaakte afspraken niet bij jullie op het bord blijven liggen.
Ook als het binnen een familie ingewikkeld wordt, probeer ik die rust te bewaren. Het is heel normaal dat mensen verschillend denken over een afscheid. Iedereen kende iemand op zijn eigen manier en iedereen heeft zijn eigen verdriet.
Ik hoef dan niet te bepalen wie er gelijk heeft. Ik luister, probeer te begrijpen wat voor iedereen belangrijk is en zoek naar wat jullie met elkaar verbindt.
Je hoeft het dus ook niet allemaal met elkaar eens te zijn voordat je mij belt.
Je laat me even heel dichtbij komen
Dat vind ik misschien wel het bijzonderste aan mijn werk.
Op een moment dat je leven ineens volledig op zijn kop kan staan, doe je de deur voor me open en vertel je me over iemand van wie je houdt. Over mooie dingen, moeilijke dingen, soms heel persoonlijke dingen.
Dat vertrouwen neem ik serieus.
Sommige verhalen neem ik na een uitvaart nog even mee naar huis. Dat hoort erbij. Ik denk dat je dit werk ook niet goed kunt doen als niets je meer raakt.
Maar ik wil vooral dat jullie in die dagen voelen: we hoeven dit niet alleen uit te zoeken. Joan weet wat er moet gebeuren en ze begrijpt wat voor ons belangrijk is.
En Joan buiten de uitvaart?
Gelukkig ben ik ook gewoon Joan.
Voor een overlijden mag je me midden in de nacht wakker maken. Daar ben ik voor.
Maar voor een goede tosti pindakaas ook. Of een goed glas wijn met mijn dochter.
