Bij een uitvaart denken veel mensen automatisch aan een aula van een crematorium of een ruimte bij een begraafplaats. Logisch, want daar vinden veel afscheidsbijeenkomsten plaats. Alles is er geregeld, de voorzieningen zijn aanwezig en je weet ongeveer wat je kunt verwachten.
Maar het hoeft niet.
Een afscheid kan ook plaatsvinden in een restaurant waar iemand graag kwam, in een tuin, een café, op een landgoed of op een andere plek waar mooie herinneringen liggen. Soms kan zelfs een plek die helemaal niet bedoeld is voor uitvaarten precies de juiste plek blijken te zijn.
De vraag hoeft daarom niet alleen te zijn: waar kunnen we de uitvaart houden?
Je kunt hem ook omdraaien:
Welke plek past bij degene van wie we afscheid nemen?
Eerst de persoon, dan de locatie
Een locatie bepaalt voor een groot deel hoe een afscheid voelt.
Een aula kan rust en geborgenheid geven. Een grote zaal kan ruimte bieden aan honderden mensen. In een favoriet café kan vrijwel vanzelf een informele sfeer ontstaan. En thuis afscheid nemen kan juist heel klein en vertrouwd voelen.
Daarom beginnen we bij Multi liever niet met een lijst beschikbare locaties.
We willen eerst weten over wie we het hebben.
Was iemand het liefst thuis? Altijd buiten? Hoorde het plaatselijke café bijna bij de familie? Was er een restaurant waar ieder jubileum werd gevierd? Een club waar iemand jarenlang vrijwilliger was? Een tuin waarin iedere zomer iedereen samenkwam?
Soms komt tijdens zo’n gesprek een plek voorbij waarvan niemand in eerste instantie dacht: daar kun je een uitvaart houden.
En juist dan is het de moeite waard om te onderzoeken wat er mogelijk is.
Thuis afscheid nemen
Voor sommige mensen is er geen plek persoonlijker dan thuis.
De woonkamer waar iemand jarenlang zat, de tuin waarin zoveel zomers zijn doorgebracht of simpelweg de vertrouwde omgeving waarin een gezin altijd samen was.
Thuis kan zowel de opbaring als een deel van het afscheid plaatsvinden. Afhankelijk van de woning, het aantal mensen en jullie wensen kunnen we bekijken wat praktisch haalbaar is.
Een afscheid thuis hoeft bovendien niet te betekenen dat er een complete ceremonie moet worden georganiseerd. Het kan ook heel eenvoudig zijn: mensen die gedurende een bepaalde tijd binnenlopen, muziek die iemand graag hoorde, iets te eten en te drinken en vooral ruimte om samen te zijn.
Juist doordat de omgeving zo vertrouwd is, kan er een heel andere sfeer ontstaan dan in een officiële afscheidsruimte.
Een afscheid in een tuin
Een tuin kan prachtig zijn voor iemand die graag buiten was of voor een familie waarbij het huis en de tuin altijd een belangrijke ontmoetingsplek zijn geweest.
Stoelen hoeven niet noodzakelijk allemaal in keurige rijen te staan. Misschien zitten mensen verspreid, staan er statafels of lopen familie en vrienden gewoon rond. Er kan muziek zijn, er kan gegeten worden en kinderen kunnen soms veel vrijer bewegen.
Natuurlijk zijn er praktische vragen. Hoeveel mensen kunnen er terecht? Wat doen we als het regent? Is er voldoende stroom? Hoe zit het met geluid, parkeren en sanitaire voorzieningen?
Dat zijn geen redenen om het idee meteen los te laten. Het zijn dingen die we vooraf moeten uitzoeken.
Een café of restaurant
Als iemand iedere vrijdag aan dezelfde bar zat, jarenlang een restaurant runde of met vrienden altijd op dezelfde plek afsprak, waarom zou die plek dan geen onderdeel mogen zijn van het afscheid?
Een café of restaurant heeft bovendien iets wat bij een traditionele uitvaartlocatie soms bewust moet worden gecreëerd: vanzelfsprekende gastvrijheid.
Mensen kunnen aan tafels zitten, iets drinken, herinneringen ophalen en elkaar ontmoeten. Een formele ceremonie kan daar onderdeel van zijn, maar dat hoeft niet. Misschien past een aantal korte toespraken tussen het eten door veel beter. Of wordt iemands favoriete gerecht geserveerd.
Een afscheid hoeft niet altijd een duidelijk begin te hebben waarbij iedereen gaat zitten, gevolgd door een vast programma en een moment waarop iedereen weer vertrekt.
Het mag ook meer voelen als samenkomen.
Een landgoed, boerderij of evenementenlocatie
Voor een groter afscheid kan het interessant zijn om te kijken naar locaties die normaal gesproken voor bruiloften, feesten, vergaderingen of evenementen worden gebruikt.
Daar is vaak meer vrijheid in de indeling van de dag.
Misschien wil je eerst samenkomen voor de ceremonie en daarna uitgebreid eten. Misschien zijn er verschillende ruimtes nodig. Of er worden zoveel mensen verwacht dat een reguliere aula simpelweg niet prettig voelt.
Ook de uitstraling van een locatie kan belangrijk zijn. Een oude boerderij geeft een heel andere sfeer dan een moderne evenementenruimte. Een landgoed weer een andere dan een industrieel gebouw.
Het gaat niet om welke locatie het indrukwekkendst is.
Het gaat erom welke omgeving bij iemand past.
Buiten, in het bos of aan het water
Misschien was iemand het gelukkigst buiten.
Dan ligt het voor de hand om te onderzoeken of de natuur ook een rol kan krijgen in het afscheid. Dat hoeft overigens niet meteen te betekenen dat de volledige uitvaart midden in een bos of op het strand plaatsvindt.
Soms kan een gedeelte buiten plaatsvinden. Een wandeling. Een moment aan het water. Samen naar een favoriete plek. Of eerst een bijeenkomst op een geschikte locatie en daarna met een kleinere groep naar buiten.
Bij buitenlocaties spelen meer praktische omstandigheden een rol. Het weer natuurlijk, maar ook bereikbaarheid, toegankelijkheid voor mensen die slecht ter been zijn, eventuele toestemming en de voorzieningen die nodig zijn.
Daarom bekijken we per plek wat werkelijk mogelijk en verstandig is.
Een kerk, ook als je het anders wilt invullen
Een kerk kan vanzelfsprekend passen vanuit geloof of traditie. Maar soms wordt een kerk ook gekozen vanwege de band die iemand met het gebouw had, de sfeer, de muziek of omdat er veel mensen worden verwacht.
Ook binnen een traditionele omgeving hoeft een afscheid niet automatisch een standaardprogramma te volgen.
Wat er mogelijk is, verschilt per kerk en geloofsgemeenschap. Daarom is het belangrijk om wensen vooraf te bespreken.
Traditie en persoonlijk afscheid sluiten elkaar namelijk niet uit.
Het crematorium is óók gewoon een mogelijkheid
Bij alle aandacht voor bijzondere locaties zouden we bijna vergeten dat een crematorium voor veel families juist heel prettig kan zijn.
Alles is er ingericht op een afscheid. Er zijn goede voorzieningen, medewerkers weten wat er nodig is en vaak zijn verschillende ruimtes beschikbaar.
En ook een afscheid in een crematorium kan heel persoonlijk worden.
Het verschil zit niet alleen in de muren om je heen. Muziek, beelden, bloemen, woorden, voorwerpen, kleding en de manier waarop de bijeenkomst wordt opgebouwd kunnen ervoor zorgen dat een ruimte voor een tijdje helemaal van jullie wordt.
Een persoonlijke uitvaart hoeft dus niet per se op een bijzondere locatie plaats te vinden.
Persoonlijk betekent niet: anders om het anders zijn.
Moet de overledene ook op de locatie aanwezig kunnen zijn?
Dit is een belangrijke praktische vraag.
Een plek waar je met familie en vrienden kunt samenkomen, is niet automatisch geschikt om ook de overledene naartoe te brengen. Daar kunnen praktische voorwaarden of beperkingen aan zitten.
Maar ook dat hoeft niet te betekenen dat een locatie afvalt.
De daadwerkelijke crematie of begrafenis en het moment waarop familie en vrienden samenkomen hoeven niet altijd op precies dezelfde plek plaats te vinden. Soms bestaat een afscheid uit verschillende momenten en locaties.
We kunnen daarom kijken naar het geheel in plaats van alleen naar één gebouw waarin alles moet gebeuren.
Hoeveel mensen komen er?
Twintig mensen vragen iets heel anders van een locatie dan tweehonderd.
Bij een klein gezelschap kan een enorme zaal afstandelijk voelen. Andersom wil je bij een grote groep niet dat mensen buiten moeten blijven staan omdat er onvoldoende ruimte is.
Maar kijk niet alleen naar het maximale aantal personen dat ergens naar binnen mag.
Hoe wil je dat mensen er zijn?
Moet iedereen tijdens een ceremonie kunnen zitten? Willen jullie daarna samen eten? Mag het juist losser zijn, waarbij mensen komen en gaan? Zijn er veel oudere gasten? Kinderen? Mensen die slecht ter been zijn?
Het aantal gasten is belangrijk, maar de manier waarop je samen wilt zijn bepaalt uiteindelijk welke ruimte je nodig hebt.
Wat kost een bijzondere uitvaartlocatie?
Een bijzondere locatie hoeft niet automatisch duurder te zijn. En een traditionele locatie is niet automatisch goedkoper.
De kosten hangen af van de plek, hoe lang je deze gebruikt, het aantal gasten en wat er verder nodig is. Denk bijvoorbeeld aan catering, meubilair, techniek, vervoer of extra voorzieningen.
Sommige locaties hebben al vrijwel alles in huis. Op een andere plek moet veel worden opgebouwd of ingehuurd.
Daarom kijken we liever naar het totaalplaatje.
Hebben jullie een bepaald budget? Vertel het ons. Dan kunnen we daar vanaf het begin rekening mee houden. Is het budget minder bepalend en willen jullie eerst weten wat er allemaal mogelijk is? Dan kunnen we ook vanuit de wensen gaan rekenen.
Zo weet je vooraf waar je aan toe bent.
Kan een uitvaart eigenlijk overal plaatsvinden?
Niet letterlijk overal.
Een locatie moet geschikt en beschikbaar zijn en soms gelden er regels of is toestemming nodig. Ook moeten we rekening houden met praktische zaken zoals veiligheid, toegankelijkheid, vervoer en de aanwezigheid van de overledene.
Maar dat betekent niet dat je vooraf alleen uit officiële uitvaartlocaties hoeft te kiezen.
Heb je een plek in gedachten? Noem hem vooral.
Dan zoeken we uit wat er kan.
En als precies die plek niet mogelijk blijkt, kunnen we vaak kijken wat erachter zit. Waarom voelt juist die locatie goed? Misschien kunnen we datzelfde gevoel of die herinnering op een andere manier onderdeel maken van het afscheid.
Eén afscheid kan ook uit meerdere plekken bestaan
Een uitvaart hoeft niet van begin tot eind op dezelfde locatie plaats te vinden.
Misschien wil de familie ’s ochtends thuis samen zijn. Daarna vindt de ceremonie plaats op een andere plek en wordt na de begrafenis of crematie ergens gegeten waar iemand graag kwam.
Of een grote groep neemt tijdens de ceremonie afscheid en een kleinere kring sluit de dag later af op een plek die heel persoonlijk is.
Dat geeft soms veel meer vrijheid.
Je hoeft dan niet één locatie te zoeken die aan álle wensen voldoet. Iedere plek kan zijn eigen functie hebben.
Een bijzondere locatie is geen doel op zich
We vinden het bij Multi leuk om buiten de gebruikelijke kaders te denken. Maar we gaan niet op zoek naar iets bijzonders alleen omdat het bijzonder moet zijn.
Als iemand iedere week naar hetzelfde café ging, kan dat café perfect zijn.
Maar als iemand zich altijd prettig voelde bij de plaatselijke aula en de familie daar graag samenkomt, is dát net zo persoonlijk.
Een afscheid wordt niet persoonlijk doordat je zoveel mogelijk originele dingen bedenkt.
Het wordt persoonlijk wanneer de mensen die iemand kenden zichzelf en degene die ze missen erin herkennen.
Begin daarom niet met de vraag: waar hoort een uitvaart?
Denk eens aan degene van wie je afscheid neemt.
Waar voelde diegene zich thuis? Waar werd geleefd, gelachen, gegeten, gewerkt of feestgevierd? Welke plek roept onmiddellijk een herinnering op? En waar zouden jullie zelf graag samen willen zijn?
Misschien is het antwoord gewoon een crematorium of uitvaartcentrum.
Misschien komt er ineens een tuin, café, strandtent, boerderij of andere plek in je op.
En misschien denk je vervolgens:
“Ik weet niet of dit kan, maar…”
Bel ons dan vooral.
Dat zijn vaak de leukste vragen om samen uit te zoeken.